UNESCO Türkiye Millî Komisyonu
UNESCO Türkiye Millî Komisyonu

UNESCO Türkiye Millî Komisyonu

UNESCO Türkiye Millî Komisyonu

UNITWIN Ağları UNESCO Kürsüleri

UNITWIN AĞLARI/ UNESCO KÜRSÜLERİ

UNESCO 26. Genel Konferansının 5 Eylül 1991 tarihinde gerçekleştirilen oturumunda alınan kararın 5. maddesi ile UNESCO Kürsüleri/UNITWIN Ağları kurulması benimsenmiştir:

 “5. UNITWIN/UNESCO Kürsüleri

1.2.2 Yükseköğretim Altprogramı, Eylem 2 içerisinde görülen UNITWIN Projesi, eşleştirme ve ağ kurma yoluyla üniversitelerarası işbirliğinin ve akademik hareketliliğinin güçlendirilmesi için oluşturulan uluslararası bir Eylem Planıdır. Projenin temel bileşenleri, sürdürülebilir kalkınma ile ilgili anahtar disiplinlerdeki profesörlük, eğitim ve araştırma etkinliklerini kapsayan UNESCO Kürsüleridir.”

 UNITWIN, Üniversite Eşleştirme (twinning) ve Ağ (networking) Programının kısaltması olarak kullanılmaktadır. UNESCO Genel Konferansı 26. Oturumundaki ilgili karar ile 1992 yılında kurulan UNITWIN Ağları/UNESCO Kürsüleri Programı, bilgi paylaşımı ve işbirliğiyle çalışma aracılığıyla kurumsal kapasiteyi artırmak için, uluslararası düzeyde üniversitelerarası işbirliğini ve iletişim ağlarının oluşturulmasını teşvik etmektedir.

Program, UNESCO’nun eğitim, doğa bilimleri, sosyal ve beşeri bilimler, kültür ve iletişim gibi yetki alanlarıyla ilgili önceliklerinde UNESCO Kürsüleri ve UNITWIN Ağlarının kurulmasını desteklemektedir. UNITWIN Ağları/UNESCO Kürsüleri Programı, üniversitelerle bağlantı kurarak ve üniversitelerarası işbirliğini teşvik ederek bilgiyi sınırlar ötesine taşıyabilme sayesinde, UNESCO’nun tüm yetki alanlarındaki araştırma, eğitim ve program gelişimini ilerletmektedir.

Kuruluşundan bu yana, program Üye Devletler arasında büyük bir ilgi uyandırmaktadır. Bu ağ aracılığıyla dünya genelindeki tüm yükseköğretim ve araştırma kurumları, toplumlarının kalkınmasına katkı sağlamak ve sorunların çözümüne işaret etmek amacıyla maddi ve beşeri kaynaklarını bir araya getirmektedirler. Pek çok durumda, Ağlar ve Kürsüler düşünce kuruluşları gibi hizmet etmekte ve akademi, sivil toplum, yerel topluluklar, araştırmacı ve karar vericiler arasındaki bağlantıyı sağlayan bir görev üstlenmektedir. Program kültürel çeşitliliği desteklerken, siyasal kararlar için bilgi sağlama, yeni öğrenim girişimleri oluşturma, araştırmaya yenilik getirme ve mevcut üniversite programlarını zenginleştirme konularında faydalı olduğunu kanıtlamaktadır. Kürsüler ve Ağlar uzman eksikliği çeken alanları, bölgesel ve alt-bölgesel düzeylerdeki, üstünlük ve yenilikçi kutba dönüştürmektedirler. Ayrıca Kuzey- Güney- Güney işbirliğinin güçlenmesine de katkı sağlamaktadır.


UNESCO KÜRSÜLERİ NASIL KURULUR?

UNESCO Kürsüleri ve UNITWIN Ağları yalnızca,

- Üniversiteler,

- Yükseköğrenim kuruluşları,

- Yükseköğrenimde araştırma kurumları tarafından kurulabilir.

Üniversitelerin ya da yükseköğretim kurumlarının ve/veya araştırmanın yeni bir öğretim ve araştırma birimi olarak ilk dört yıllık süre için kurulabilir.

Kurulacak olan birim:

- Akademik Başkan olarak Kürsü sahibini,

- UNESCO Kürsüsünün etkinlikleri ile bağlantılı olan eğitmen ve araştırmacılardan oluşan bir çalışma ekibini (eğitmen ve araştırmacılar ev sahibi kuruluştan ya da ülke içindeki ve diğer ülkelerdeki ilgili diğer kuruluşlardan oluşturulabilir),

- UNESCO Kürsüsü altında lisansüstü eğitimine devam eden ya da üst düzey eğitim ve araştırma yapan ev sahibi ülkeden ve diğer ülkelerden öğrenci ve araştırmacıları içermelidir.

UNESCO Kürsüsü, UNESCO’nun yetki alanlarında bulunan belirli bir çalışma alanında mevcut olan bir öğretim / araştırma programını güçlendirerek ve uluslararası bir boyut kazandırılarak üniversite bölümü içinde geliştirilebilir.

Kürsü kurulmasına ilişkin anlaşma UNESCO Genel Direktörü ve üniversitelerin rektörü ya da başkanı arasında yapılmaktadır.

UNESCO Kürsüleri ve UNITWIN Ağları genellikle birey isimleriyle adlandırılmazlar. Ancak; çalışma alanına üstün ve küresel olarak kabul edilmiş katkıları bulunan bireyleri anma amacı taşıdığında kürsü ve ağlara kişi ismi verilebilmektedir (örneğin; Cousteau Ecotechnie Ağı, Oliver Tambo İnsan Hakları Kürsüsü).


UNITWIN AĞLARI NASIL KURULUR?

UNITWIN Ağları, UNESCO ile birlikte çalışan ve ortak sözleşme imzalayan, farklı ülkelerdeki pek çok üniversiteyi kapsamaktadır.

Farklı ülkelerdeki (Kuzey-Güney, Güney-Güney ya da Kuzey-Güney-Güney) üniversite grupları kalkınma bağlamındaki ihtiyaca işaret etmek için yeterliliklerini birleştirmeye karar verebilirler ve böylece ağ kurabilirler. Bu ağ kapsamında her bir katılımcı kuruluşun bireysel Kürsüsü olabilir ya da olmayabilir. Ancak uygulamada, ağ içerisindeki kuruluşlar bireysel kürsülerini kurmaya doğru ilerlemektedirler. Ortaklık resmidir ve katılımcı kuruluşlar arasında imzalanan mutabakat anlaşması (MoU) ile kurulmaktadır. Anlaşma altı yıllık bir süre için yapılır ve ağın amaçlarını, nasıl faaliyette bulunacağı ve nasıl devam ettirileceği gibi beklenen sonuçları düzenlemektedir.

Üniversitelerarası mevcut ağlar, etkinliklerini UNESCO önceliklerine ve gelişmekte olan ülkelerdeki yükseköğretim kurumlarının ihtiyaçlarına uyarlayarak, UNITWIN Ağları olmak hususundaki ilgilerini ifade edebilmektedirler.

UNESCO Kürsülerine ev sahipliği yapan üniversiteler ve yükseköğretim kurumları UNITWIN Ağı oluşturmak için bir araya gelebilirler. Bu durumda Ağ, UNESCO ve ev sahibi kurumun arasında belgelerin değişimi ile formüle edilmektedir.

Diğer üniversiteler ile ikili anlaşmalar ile eşleştirilmiş olan üniversiteler bu ikili anlaşmayı çoklu anlaşmaya dönüştürmeye karar verebilmekte ve UNITWIN Ağı olmak için başvurabilmektedirler.

Belirli bir alanda gerçekleştirilen üniversite işbirliği programları (eğitim ve araştırma), katılımcı kuruluşların kendi etkinlikleri ile UNITWIN/UNESCO Kürsüsü Programının amaç ve hedefleri ile birleştirmeye karar vermesi durumunda daha istikrarlı bir işbirliği mekanizmasına dönüştürülebilmektedir.


KÜRSÜ KURMA ÖNERİSİNİ TESLİM ETME SÜREÇLERİ

Kürsü kurma başvurusuna ilişkin kılavuz http://unesdoc.unesco.org/images/0026/002610/261018E.pdf  adresinde yer almaktadır. Kılavuzun 16-19 sayfaları arasında yer alan başvuru formu/proje taslağı doldurulmalıdır.

İlgili kurumlar verilen proje taslağı doğrultusunda detaylı proje önerilerini hazırlamalı ve kurumun başkanının imzası ile UNESCO Genel Direktörüne göndermelidir. UNITWIN/Kürsü projesinin UNESCO ile bir kurum tarafından kurulup, bireysel olarak kurulamayacağı dikkat edilmesi gereken bir noktadır.

UNESCO, UNESCO Kürsüleri önerisi hazırlanmasında üç partili ilişkileri teşvik etmektedir. Ulusal düzeydeki grupları, üniversiteleri, UNESCO ofisini (eğer varsa) ve UNESCO Millî Komisyonlarını içermelidir. Bu durumda, öneri işbirliği sürecini kanıtlamalıdır (örneğin toplantı raporları, UNESCO Ofisi ve Millî Komisyon Genel Sekreterliği tarafından ayrı ayrı imzalanmış üst yazı). UNESCO Ofisi bulunmayan ülkelerde, bu sistem ile katılım mümkün olamaz ve öneri Millî Komisyon ve Daimi Temsilcilik aracılığıyla gönderilmelidir.

UNITWIN Ağı kurma durumunda, önerinin odak alanından sorumlu UNESCO personeli danışmanlığında hazırlanması tercih edilir. Ancak, ağ önerisinin UNECO Genel Direktörüne gönderimi ev sahibi kurumun temsilcisi (rektör, başkan..) tarafından yapılmalıdır.

Başvurular Millî Komisyon tarafından verilen destek mektubu ve kurumsal ve finansal ortaklarının destekleyici belgeleri ile birlikte gönderilmelidir.

Kürsü kurma önerilerinin UNESCO’ya son gönderim tarihi her yılın 30 Nisan günüdür. Bu tarihten sonra gönderilen projeler takip eden yıl için dikkate alınır.

Millî Komisyonumuz tarafından başvuru formu/proje taslağının incelenip, Yönetim Kurulunun onayıyla destek yazısı verilebilmesi için; başvurular son gönderim tarihinden (30 Nisan) en az iki ay önce Millî Komisyonumuza gönderilmelidir.

Önerilerin UNESCO tarafından değerlendirilmesi ve onaylanması

UNESCO proje önerisini alır almaz, inceleme ve analiz etme süreci başlamaktadır. UNESCO Kürsüsü ve UNITWIN Ağı kurma önerilerinin artan sayısı ve Kürsülerin Kuzey ve Güney arasındaki coğrafi dengesinin sürdürülme gereksinimi göz önüne alınacak olunursa, UNESCO’nun Kürsü ve Ağ kurma ile ilgili eline ulaşan her öneriyi kabul etmesi mümkün olmamaktadır.

Proje önerisinin değerlendirilme süreci tamamlandığında, UNESCO Yükseköğretim Bölümü, sonucu kuruma bildirmektedir. Eğer UNESCO projeyi olumlu değerlendirirse, gerekli anlaşma UNESCO Genel Direktörü ve ev sahibi kurumun temsilcisi (rektör, başkan) tarafından hazırlanır ve imzalanır. Finansman kaynağı da anlaşmayı imzalamalıdır. Ev sahibi ülke tarafından imzalanan anlaşma, UNESCO Genel Direktörünün imzasından itibaren 60 gün içerisinde UNESCO’ya ulaşmalıdır.

Detaylı bilgiye şu linkten ulaşılabilmektedir: http://en.unesco.org/unitwin-unesco-chairs-programme


TÜRKİYE VE DÜNYADAKİ UNITWIN AĞLARI/UNESCO KÜRSÜLERİ

Program içerisinde 2018 yılı itibariyle, 117 ülkede, 700’ün üzerinde UNESCO Kürsüsü ve 51 UNITWIN Ağı bulunmaktadır.

Türkiye’de faaliyet gösteren UNESCO Kürsüleri ve UNITWIN Ağları şunlardır:

  1. İstanbul Bilgi Üniversitesi Kültürel Politika ve Kültürel Diplomasi UNESCO Kürsüsü (2018)
  2. Gazi Üniversitesi Örgün ve Yaygın Eğitimde Somut Olmayan Kültürel Miras Kürsüsü (2017)
  3. Yaşar Üniversitesi Uluslararası Göç Kürsüsü (2016)
  4. İstanbul Aydın Üniversitesi Sürdürülebilir Barış için Eğitim Kürsüsü (2016)
  5. Koç Üniversitesi Toplumsal Cinsiyet Eşitliği ve Sürdürülebilir Kalkınma Kürsüsü (2016)
  6. Giresun Üniversitesi Toplumsal Cinsiyet Eşitliğinin Geliştirilmesi ve Kadınların Güçlendirilmesi Kürsüsü (2016)
  7. İstanbul Aydın Üniversitesi Kültürel Diplomasi Yönetişim ve Eğitim UNESCO Kürsüsü (2015)
  8. Kadir Has Üniversitesi Dünya Miras Alanlarının Yönetimi ve Tanıtımı: Yeni Medya ve Katılım UNESCO Kürsüsü (2015)
  9. Selçuk Üniversitesi Sualtı Arkeolojisi UNITWIN Ağı (2012)
  10. Maltepe Üniversitesi Felsefe ve İnsan Hakları UNESCO Kürsüsü (2009)
  11. Galatasaray Üniversitesi Bilgisayar Destekli Üretim Mühendisliği UNESCO Kürsüsü (1997)
  12. Boğaziçi Üniversitesi Mekatronik Mühendisliği UNESCO Kürsüsü (1993)

 

Bulundukları ülkelere göre Dünyadaki Kürsülerin listesine https://en.unesco.org/sites/default/files/list-unesco-chairs.pdf adresinden ulaşılabilir.

Bulundukları ülkelere göre Dünyadaki UNITWIN Ağları listesine https://en.unesco.org/sites/default/files/list-unesco-networks.pdf adresinden ulaşılabilir.