İnsanlık tarihiyle ayrılmaz bir bağa sahip olan okyanuslar, denizler, nehirler ve göller, eşsiz bir kültürel mirası barındırmaktadır. Çoğu zaman gözlerden uzak ve erişilmesi güç olan bu miras, nesiller boyunca gerçekleşen yolculukların, etkileşimlerin ve ortak geçmişimizin izlerini taşımakta ve korunmayı gerektirmektedir. Bu miras aynı zamanda kıyı ve deniz peyzajlarında, su ekosistemleriyle bağlantılı geleneklerde ve nesiller arasında aktarılan yaşayan bilgide karşılığını bulan, suyla kurduğumuz daha geniş kültürel ilişkinin de bir parçasıdır.
Bununla birlikte, su altı kültürel mirası risk altındadır. Günümüzde bu miras; iklim değişikliği, kirlilik, endüstriyel faaliyetler, sürdürülebilir olmayan turizm ve afetlerden giderek daha fazla etkilenmektedir. Bu nedenle su altı kültürel mirasının korunması, okyanusların, kıyı alanlarının ve iç suların sürdürülebilir yönetimine bütünüyle entegre edilmelidir.
Bu yıl, Su Altı Kültürel Mirası Uluslararası Günü, ilk kez kutlanırken, aynı zamanda UNESCO ve Üye Devletlerinin su altı kültürel mirasının korunmasına yönelik yenilenen kararlılığını ve dönüm noktası niteliğindeki 2001 Sualtı Kültürel Mirasının Korunması Sözleşmesi’nin kabulünün yirmi beşinci yıl dönümünü simgelemektedir.
Sözleşme, su altında kalmış kültürel mirası hazine avcılığına, yağmaya, ticari sömürüye ve giderek artan diğer baskılara karşı korurken, uluslararası iş birliği ve sorumlu araştırmalar için de bir çerçeve sunmaktadır.
81 Üye Devletin onayıyla desteklenen bu dönüm noktası niteliğindeki Sözleşme, bugüne kadar Bilimsel ve Teknik Danışma Organı (STAB) tarafından gerçekleştirilen 12 misyona, dünya genelinde 72 ortaklığa ve 14 iyi uygulama girişimine katkı sağlamıştır.
UNESCO, ilkini kutladığımız Su Altı Kültürel Mirası Uluslararası Günü vesilesiyle Üye Devletleri, araştırmacıları, yerel toplulukları ve ortakları; yeri doldurulamaz bir bilgi ve kültürlerarası diyalog kaynağını gelecek nesiller için korumak amacıyla su altı kültürel mirasının korunmasına ve sorumlu biçimde yönetilmesine yönelik taahhütlerini güçlendirmeye çağırmaktadır.
Bu yazı için https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000399191 adresinde yer alan metinden faydalanılmış, yazının Türkçe çevirisi yapılmıştır.