UNESCO, Uluslararası İslam Sanatı Günü vesilesiyle medeniyetleri zenginleştiren ve kültürler arasında bağlar kuran sanatsal mirası ve yaratıcılığı kutlamaktadır.
Hat sanatından mimariye, seramikten dokumacılığa, şiirden müziğe uzanan İslam sanatı, toplumlar arasında yüzyıllar boyunca süregelen etkileşimleri yansıtmaktadır. Bu sanat, onu icra eden ve gelecek kuşaklara aktaran kişilerin becerileri, bilgileri ve yaratıcılıkları sayesinde varlığını sürdüren yaşayan bir gelenek olma özelliğini korumaktadır.
UNESCO, bu geleneklerin korunması amacıyla Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi (2003) kapsamında Üye Devletlerle iş birliği yapmaktadır. İslam sanatının çeşitli ifade biçimleri arasında, 2021 yılında “Arap Hat Sanatı: Bilgi, Beceri ve Uygulamalar”ın ve 2025 yılında “Ayeneh-Kari: İran Mimarisinde Ayna İşlemeciliği Sanatı”nın İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Temsilî Listesi’ne kaydedilmesi, bu sanatsal uygulamaların ilgili topluluklar arasında aidiyet duygusunu güçlendirmeye devam ettiğini ortaya koymaktadır.
Bu yaşayan gelenekler, mimari mirasın korunması açısından da çoğu zaman temel bir öneme sahiptir. Geleneksel becerilerin yaşatılması, önemli kültürel anıtların korunmasına da katkı sağlayarak hem bu becerilerin hem de mimari mirasının gelecek kuşaklara aktarılmasını mümkün kılmaktadır.
İslam sanatını kutlamak, aynı zamanda kültürün sürdürülebilir kalkınmaya katkısını kabul etmek anlamına gelmektedir. UNESCO’nun 2026 tarihli Yaratıcılığa Yönelik Politikaların Yeniden Şekillendirilmesi Raporu’na göre (Re|Shaping Policies for Creativity), Arap Devletleri, yerel düzeyde kültür öncülüğünde yürütülen canlandırma girişimlerinde en yüksek büyümeyi kaydetmiş ve bu girişimler 2021-2024 yılları arasında %36 oranında artmıştır. Söz konusu çalışmalar, kültüre yapılan yatırımların toplulukları nasıl yeniden canlandırabileceğini ve toplumsal uyumu nasıl güçlendirebileceğini göstermektedir.
UNESCO, bu özel günde sanatın ve sanatın toplumlarımıza sunduğu katkıların kutlanması ve korunmasına yönelik kararlılığını bir kez daha teyit etmektedir. İslam sanatı, kültürel etkileşimin yaratıcılığın, dayanıklılığın ve barışın kaynağı olduğunu bizlere hatırlatmaktadır.
Bu yazı için https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000400083?posInSet=2&queryId=N-EXPLORE-c332af66-7841-4a5e-ae51-f09267f0a3a2 adresinde yer alan metinden faydalanılmış, yazının Türkçe çevirisi yapılmıştır.