21 Mayıs’ta UNESCO, uluslararası toplumla birlikte Diyalog ve Kalkınma İçin Dünya Kültürel Çeşitlilik Günü’nü kutlamaktadır.
Bu gün bize, kültürel çeşitliliğin toplumlarımızın temel taşlarından biri olduğunu hatırlatmaktadır. İnsanlar; diller, miras, sanatsal üretim, bilgi sistemleri, inançlar, anılar ve yaşam biçimleri aracılığıyla varoluşlarına anlam kazandırır, kendilerine aktarılanları gelecek nesillere aktarır ve birlikte neler inşa edebileceklerini hayal ederler.
Güvensizlik, kutuplaşma ve çatışmaların toplumları parçaladığı bir dönemde kültürel çeşitlilik aynı zamanda barışın da bir ön koşuludur. Bize, birliğin tekdüzelik gerektirmediğini; diyaloğun, farklı tarihlerin ve bakış açılarının tanınmasıyla başladığını; insanların kimliklerini, yaratıcılığını ve haklarını göz ardı eden bir kalkınmanın sürdürülebilir olamayacağını öğretir.
Bu anlayış, UNESCO’nun görevlerinin merkezinde yer almaktadır. Kurumumuz dünya genelinde, 1.200’den fazla Dünya Mirası alanı, Somut Olmayan Kültürel Miras Listeleri’ne kayıtlı yaklaşık 850 unsur ve 400’den fazla Yaratıcı Şehir aracılığıyla kültürel çeşitliliği tüm biçimleriyle korumak ve teşvik etmek için çalışmaktadır. Kriz dönemlerinde kültürel mirasın korunmasını destekliyor, kültürel varlıkların yasa dışı transferiyle mücadele ediyor, su altı mirasını koruyor ve toplulukların yaşayan mirası genç nesillere aktarmasına eşlik ediyoruz.
Kültürel çeşitlilik yalnızca miras alınan değerleri korumakla sınırlı değildir. Aynı zamanda insanların günümüzde yaratıcılıklarını sergilemelerine, katılımda bulunmalarına ve gelişmelerine imkân tanımakla ilgilidir. Bu nedenle UNESCO; kültürel ve yaratıcı endüstrileri, sanatsal özgürlüğü, sanatçıların statüsünü ve kültürün sürdürülebilir kalkınma için kamu politikalarına dâhil edilmesini desteklemektedir.
Ortadaki riskler büyüktür. UNESCO’nun 2026 tarihli “Yaratıcılık Politikalarını Yeniden Şekillendirmek: Paylaşıyoruz, Harekete Geçiyoruz, İnşa Ediyoruz” (Re|shaping Policies for Creativity: We Share, We Act, We Build) başlıklı raporu, kültürel ürün ticaretinin 2005 yılından bu yana neredeyse iki katına çıkarak 2023 yılında 254 milyar dolara ulaştığını göstermektedir. Gelişmekte olan ülkeler artık kültürel hizmetlerdeki küresel ticaretin %20’sini oluşturmakta ve yıllık büyüme ortalaması %8,5 seviyesindedir. Buna rağmen kültüre ayrılan kamu harcamaları küresel GSYİH’nin %0,6’sının altında kalmakta, gelişmekte olan ülkelere yönelik doğrudan yabancı yatırımlar ise %95’ten fazla düşmüş durumdadır.
Daha güçlü yatırımlar, daha adil iş birlikleri ve daha iyi yönetişim sağlanmadıkça milyonlarca insanın yaratıcı potansiyeli sınırlı kalacaktır. UNESCO bu doğrultuda somut adımlar atmaktadır. Kültürel Çeşitlilik Uluslararası Fon (IFCD) aracılığıyla kurumumuz, gelişmekte olan ülkelerin kültürel ve yaratıcı sektörlerini güçlendirmelerine yardımcı olan projeleri desteklemeyi sürdürmektedir.
Bu Dünya Günü’nde UNESCO, tüm Üye Devletlere ve ortaklarına; kültür ve yaratıcılığın kapsayıcı ve sürdürülebilir kalkınmayı destekleyebilmesi için küresel iş birliğini güçlendirme, yatırımları artırma ve daha sağlam yönetişim çerçeveleri oluşturma çağrısında bulunmaktadır.
Kültür, 2030 sonrası çerçeve de dâhil olmak üzere kalkınma politikalarının merkezinde yer almaya devam etmeli; hakları güçlendirmeli, barışı inşa etmeli ve kalkınma yollarını şekillendirmelidir.
Bu metin https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000398208 adresinden alıntılanarak Türkçeleştirilmiştir.