Dünya genelinde yerli halklar; toprakları, suları ve çevreleriyle derin bir bağ içinde şekillenen hayati bilgi sistemlerini ve kültürel miraslarını yaşatmaktadır. Bu bilgi ve miras, günümüzün küresel sorunlarına çözüm bulunmasına yönelik son derece değerli bakış açıları sunmaktadır.
Bu yıl Dünya Yerli Halklar Günü’nün “Yerli Ebelere Saygı: Yaşamı ve Refahı Korumak” teması, ebelik uygulamasına dikkat çekmektedir. 2023 yılında İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Temsilî Listesi’ne çok uluslu bir unsur olarak kaydedilen ebelik, geleneksel bilgi sistemleri ile kadınların sağlığı ve refahı, kültürel kimlik ve tıbbi bitkilerin sürdürülebilir kullanımı arasında bir köprü oluşturmaktadır.
Yerli halkları destekleme konusundaki kararlılığını sürdüren UNESCO, yerli halkların seslerinin, dünya görüşlerinin ve çeşitliliğinin hak ettiği biçimde tanınmasını sağlamak amacıyla 2022-2032 Uluslararası Yerli Diller On Yılı’na öncülük etmektedir. Bu önemli sürecin ortasına yaklaşırken UNESCO, 2026 Uluslararası Meralar ve Çobanlık Yılı’ndan da yararlanarak yaylacılığa dayalı hayvancılık yapan toplulukların seslerini daha güçlü biçimde duyurmaktadır. Bu çalışmalar; kültürel aidiyetin benimsenmesini, toplumsal dayanıklılığın, bilime dayalı korumanın ve yerel düzeyde koruyuculuğun gücünü ortaya koymaktadır.
Bu Uluslararası Gün vesilesiyle, yerli halkların önemini bir kez daha hatırlıyoruz. Yerli halklara, onların dillerine, kültürlerine, miraslarına ve bilgi sistemlerine değer vererek insanlığın yeri doldurulamaz bir parçasını koruyor; dünyamızın kaybetmeyi göze alamayacağı bu mirasın gelecek kuşaklara aktarılmasını destekliyoruz.
Bu yazı için https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000399032?posInSet=24&queryId=N-99c3a0f2-0136-4134-9576-c4ab749ec662 adresinde yer alan metinden faydalanılmış, yazının Türkçe çevirisi yapılmıştır.